Ev haczi ile konutta haciz aynı mı?
Günlük kullanımda “ev haczi” denilse de hukuken iki farklı durum birbirinden ayrılmalıdır. Konutta haciz, borçlunun yaşadığı evde bulunan taşınır mallar üzerinde yapılan haciz işlemidir. Evin tapusuna haciz konulması ise taşınmaz haczidir ve farklı kurallara tabidir.
Bu yazı ağırlıklı olarak konutta bulunan eşyaların haczini anlatmaktadır. Taşınmazın kendisi bakımından ayrıca meskeniyet, taşınmazın değeri ve borçlunun hâline münasip ev ihtiyacı değerlendirilir.
Konutta haciz için mahkeme onayı gerekir
2004 sayılı İcra ve İflâs Kanununun 79/a maddesine göre icra müdürü, haciz yapılması istenen yerin konut olduğunu tespit ederse konutta haciz yapılmasına karar verir ve bu kararı derhâl icra mahkemesinin onayına sunar.
İcra mahkemesi dosya üzerinden inceleme yaparak en geç üç gün içinde karar verir. Konut olduğu anlaşılırsa haciz kararını onaylar; konut olmadığı anlaşılırsa konutta haciz kararını kaldırır. Onay kararı icra dairesine bildirilmeden konutta haciz işleminin uygulanmaması gerekir.
Haciz sırasında adresin konut olduğu anlaşılır ve borçlu hacze rıza göstermezse işlem durdurularak kanundaki onay süreci işletilmelidir. İhtiyati haciz bakımından İİK 79/a hükmünün uygulanmadığı da ayrıca dikkate alınmalıdır.
Hangi ev eşyaları haczedilemez?
İİK 82 kapsamında borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşyalar ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyaları, kural olarak haczedilemeyen mallar arasında yer alır.
Bu koruma; günlük yaşam için gerekli ve olağan kullanım amacı taşıyan eşyalara yöneliktir. Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası niteliğindeki kıymetli mallar bakımından kanuni istisnalar bulunur. Ayrıca borcun doğrudan bu eşyanın bedelinden kaynaklandığı hâllerde istisna gündeme gelebilir.
Haciz sırasında bir eşyanın aile bireylerinden birine veya başka bir üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülüyorsa, bu durumun haciz tutanağına açıkça yazılması ve mülkiyeti gösteren belgelerin saklanması önemlidir.
Taşkın haciz yapılamaz
İcra ve İflâs Kanununun 85. maddesi uyarınca borçlunun mal, hak ve alacaklarından alacağın ana para, faiz ve masraflarıyla birlikte tamamını karşılayacak miktar haczedilebilir. Bu miktarı aşacak şekilde taşkın haciz yapılamaz.
Bu nedenle borcu karşılamaya yeterli mallar haczedilmişse, ayrıca gerekli olmayan eşyaların haczedilmesine itiraz edilebilir. Haciz tutanağında eşyanın niteliği, yaklaşık değeri ve kime ait olduğu mümkün olduğunca açık şekilde gösterilmelidir.
Ev haczi sırasında borçlunun hakları
- Haciz işleminin hangi icra dosyasına dayandığını ve konut haczi için mahkeme onayı bulunup bulunmadığını öğrenmek.
- Haczedilemeyecek kişisel veya ortak kullanım eşyalarına itirazı haciz tutanağına yazdırmak.
- Üçüncü kişiye ait eşyalar için mülkiyet belgelerini sunmak ve istihkak iddiasını açıkça ileri sürmek.
- Alacağı aşan veya kanuna aykırı haciz işlemleri için icra hukuk mahkemesinde şikâyet yolunu değerlendirmek.
- Ödeme, taksitlendirme veya alacaklıyla anlaşma seçeneklerini dosya ve süreleri dikkate alarak görüşmek.
Haciz sırasında ne yapılmalı?
İcra görevlileri geldiğinde fiziksel direnç göstermek yerine işlemin dayanağı, dosya numarası ve mahkeme onayı sorulmalıdır. Eşyaların kime ait olduğu, haczedilemez olduğu veya borcu aşan haciz yapıldığı düşünülüyorsa itirazlar tutanağa geçirilmelidir.
Tutanak imzalanmadan önce içeriği okunmalı; katılınmayan hususlar tutanağa yazdırılmalıdır. Süreli başvurular bakımından tebligat ve haciz tarihi önem taşıdığı için dosyanın gecikmeden bir icra hukuku avukatı tarafından incelenmesi gerekir.
Sık sorulan sorular
Ev haczi için icra mahkemesi onayı gerekir mi?
İcra müdürü haciz yapılması istenen yerin konut olduğunu tespit ederse kararını icra mahkemesinin onayına sunar. Onay süreci tamamlanmadan konutta haciz işlemi yapılmamalıdır.
Evdeki bütün eşyalar haczedilebilir mi?
Hayır. Borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin kişisel eşyaları ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyaları, kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere haczedilemez.
Üçüncü kişiye ait eşya haczedilirse ne yapılabilir?
Eşyanın üçüncü kişiye ait olduğu haciz sırasında ileri sürülmeli ve haciz tutanağına yazdırılmalıdır. Somut olaya göre istihkak iddiası ve icra hukuk mahkemesine başvuru gündeme gelebilir.
Ev haczi ile evin tapusuna haciz aynı şey midir?
Hayır. Konutta haciz evdeki taşınır mallara, taşınmaz haczi ise evin tapusuna ilişkindir. Taşınmaz haczi bakımından meskeniyet kuralları ayrıca değerlendirilir.
Bilgilendirme: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Haciz işleminin hukuka uygunluğu; icra dosyası, mahkeme onayı, tebligatlar ve eşyanın mülkiyeti birlikte incelenerek belirlenir.